Gwaith Aelodau o'r Senedd yw cynrychioli eu hetholwyr, ac mae hynny'n cynnwys pobl sy'n byw gyda salwch terfynol, eu teuluoedd, eu hanwyliaid, eu ffrindiau a’u gofalwyr. 

Yng Nghymru, Llywodraeth Cymru sy'n gyfrifol am benderfyniadau iechyd a gofal. Mae hyn yn golygu y gall Aelodau'r Senedd ddylanwadu ar sut mae gofal lliniarol a gofal diwedd oes yn cael ei ddarparu, gan eu bod yn gallu alw am bolisïau gwell a gwneud y Llywodraeth yn atebol. Dyna pam mae angen i ymgeiswyr ddeall yr effaith y mae methu â chael mynediad at ofal lliniarol a gofal diwedd oes yn ei chael ar bobl yn eu hardal, er mwyn iddyn nhw weithredu os ydyn nhw’n cael eu hethol i'r Senedd. 

Mae etholiadau’n gyfle perffaith i sicrhau bod ein llais yn cael ei glywed. Mae ymgeiswyr yn rhoi sylw manwl i'r hyn sy'n bwysig i’r bobl sy'n byw yn eu hetholaeth. Byddan nhw’n darllen e-byst a llythyrau, yn curo ar ddrysau, yn siarad mewn cyfarfodydd, ac yn mynd i ddigwyddiadau, a’r cyfan am eu bod eisiau ennill eich pleidlais chi. 

Drwy ymgyrchu gyda ni, gallwch helpu i sicrhau eu bod yn clywed am ofal diwedd oes a pham y dylai fod yn flaenoriaeth i Lywodraeth nesaf Cymru.

Mae gofal diwedd oes yng Nghymru ar ei liniau. Mae bylchau gofal a system sydd dan bwysau difrifol yn golygu bod gormod o bobl yn treulio’u dyddiau olaf ar eu pen eu hunain, mewn poen, ac yn brwydro i gael dau ben llinyn ynghyd. Mae gofalwyr a'r rhai sy'n agos at bobl sy'n byw gyda salwch terfynol yn cael eu gadael heb gymorth. Mae gwasanaethau a staff yn ei chael hi'n anodd darparu'r gofal angenrheidiol, pryd a ble mae ei angen arnynt. 

Mae Marie Curie Cymru eisiau i'r Llywodraeth nesaf gymryd y camau radical sy’n angenrheidiol er mwyn datrys gofal diwedd oes. 

Rydym yn galw ar Lywodraeth nesaf Cymru i... 

1. Sicrhau bod gwasanaethau gofal lliniarol a gofal diwedd oes yn ymateb i anghenion pobl.

2. Ariannu gofal lliniarol a gofal diwedd oes yn gynaliadwy.

3. Datblygu gweithlu gofal lliniarol a gofal diwedd oes sy'n diwallu'r angen cynyddol am ofal.

4. Sicrhau bod pobl sy'n byw gyda salwch terfynol yn cael eu cefnogi i gael sgyrsiau am eu dewisiadau gofal.

5. Darparu mynediad 24/7 at ofal a chymorth.

6. Sicrhau bod pobl sy'n byw gyda salwch terfynol yn cael eu cefnogi i adael yr ysbyty’n gyflym, pan fyddan nhw’n gallu gwneud hynny.

7. Gwarantu mynediad teg at ofal lliniarol a gofal diwedd oes.

8. Rhoi’r gefnogaeth angenrheidiol i ofalwyr di-dâl.

9. Diogelu pobl sy'n byw gyda salwch terfynol rhag tlodi.

Darllenwch ein maniffesto llawn yma

Mae Aelodau o’r Senedd yn eich cynrychioli chi a'u hardal yn y Senedd, ac maen nhw’n cymryd rhan yn y gwaith o drafod a phasio Biliau (deddfau arfaethedig). 

Yn yr etholiad hwn, bydd 16 o etholaethau yng Nghymru, ac mae pob un yn ethol chwe AS. Mae’r etholaethau wedi newid ers etholiad diwethaf y Senedd, a gallwch weld ym mha etholaeth rydych chi'n byw drwy chwilio am eich cod post ar wefan Senedd Cymru.  

Efallai bod rhai o’r ymgeiswyr sy'n sefyll yn eich etholaeth wedi cael eu cyhoeddi’n barod, ond bydd eraill yn cael eu cyhoeddi yn nes at yr etholiad. Gallwch weld pa ymgeiswyr sy'n sefyll yn eich etholaeth yma.

Mae Marie Curie Cymru yn galw ar bob ymgeisydd ledled Cymru i'n cefnogi ac i wneud addewid i drawsnewid gofal lliniarol a gofal diwedd oes. 

Rydym wedi creu addewid ar-lein a gall ymgeiswyr ychwanegu eu henwau iddo. Os byddwch chi’n siarad ag ymgeisydd, soniwch am y ddolen hon a gofynnwch iddyn nhw ein cefnogi. 

Os byddwch chi'n cwrdd ag ymgeiswyr, naill ai mewn cyfarfod neu ar stepen y drws, gallwch argraffu un o’n slipiau addewid i’w rhoi iddyn nhw, mae’n cynnwys y ddolen i gofrestru. Mae'r rhain yn yr adran 'Adnoddau' a gallwch argraffu cynifer ohonyn nhw ag y dymunwch.

Byddem wrth ein boddau’n cael gwybod pa rai o'ch ymgeiswyr sydd wedi ychwanegu eu henw at yr addewid, ac i weld lluniau rydych chi wedi'u tynnu: [email protected].

Yn ystod yr etholiad, bydd ymgeiswyr yn cadw golwg am lythyrau ac e-byst gan bleidleiswyr. Mae ysgrifennu at eich ymgeiswyr yn ffordd wych o gael eu sylw, o rannu pam ddylai gofal diwedd oes fod yn flaenoriaeth i ymgeiswyr, ac o sicrhau addewidion ganddyn nhw os byddan nhw’n cael eu hethol.   

Bydd llawer o ymgeiswyr yn sefyll dros wahanol bleidiau gwleidyddol yn eich etholaeth. Ond hyd yn oed os yw’n gystadleuaeth agos rhwng y gwahanol bleidiau, mae'n wrth chweil ymgysylltu ag ymgeiswyr pob un o brif bleidiau eich ardal. Hyd yn oed os na chaiff ymgeisydd ei ethol, efallai y byddan nhw’n gallu helpu eich achos mewn ffyrdd eraill. 

Os hoffech chi e-bostio eich ymgeiswyr, rydym wedi ysgrifennu templed i chi. Gyda’n pecyn defnyddiol, gallwch ddod o hyd i'ch ymgeiswyr ac anfon neges iddyn nhw mewn dau funud. 

👉 Cysylltwch â'ch ymgeiswyr yma

💡Awgrym: pan fyddwch chi'n cysylltu â'ch ymgeiswyr, ceisiwch wneud eich neges yn bersonol ac yn uniongyrchol. Bydd ymgeiswyr yn cael llawer o ohebiaeth gan aelodau o'r cyhoedd, ond bydd hyn yn helpu i wneud eich un chi yn gofiadwy.

Gallech drefnu i gwrdd ag ymgeiswyr hefyd, naill ai wyneb yn wyneb neu mewn cyfarfod ar-lein. Mae hon yn ffordd effeithiol iawn o ddylanwadu, gan y byddwch yn cael eu sylw yn llwyr! Gallwch egluro pam bod gofal diwedd oes o safon yn bwysig i chi, a gallwch rannu unrhyw brofiadau personol gyda nhw. 
 
Dyma ganllaw cam wrth gam ar gyfer trefnu cyfarfod:  

1. Penderfynwch sut hoffech chi gwrdd â'ch ymgeiswyr. Os ydych chi'n gallu cwrdd wyneb yn wyneb, gallech wneud hyn mewn man cyhoeddus, e.e. mewn caffi. Gallech hefyd holi a oes ganddyn nhw swyddfa lle gallwch chi gwrdd. Os na allwch chi gwrdd ag ymgeisydd wyneb yn wyneb, ond bod cyfrifiadur a'r rhyngrwyd ar gael i chi, gallech ofyn i gwrdd ar Zoom neu Teams os yw’n haws i chi.   

2. Anfonwch wahoddiad i’ch ymgeiswyr. Byddem yn eich annog i wahodd cynifer o ymgeiswyr eich ardal ag y gallwch, hyd yn oed os na all pawb ddod.   

3. Meddyliwch am yr hyn rydych chi eisiau ei ddweud yn ystod y cyfarfod. Cyn y cyfarfod, ysgrifennwch bwyntiau bwled o'r materion allweddol rydych chi eisiau eu trafod. Er enghraifft, gallech ddweud pam eich bod chi'n meddwl bod angen gwell cyllid ar wasanaethau, pam fod angen mwy o wasanaethau lle rydych chi'n byw, pam y dylai pobl sydd â salwch terfynol gael mwy o gymorth ariannol, neu pam fod angen gwella cymorth ar ôl profedigaeth. Os oes gennych stori bersonol, dylech ei dweud os ydych chi'n teimlo'n gyfforddus.   

4. Mae angen bod â gofynion clir ar gyfer eich ymgeiswyr. Yn ystod y cyfarfod, gwnewch yn siŵr bod yr ymgeiswyr yn deall beth rydych chi eisiau iddyn nhw ei wneud. Gallech ofyn iddyn nhw lofnodi addewid Marie Curie Cymru, neu fynegi eich pryderon wrth arweinwyr eu pleidiau neu lefarwyr iechyd. 

5. Cysylltwch i ddweud wrthym sut aeth hi! Byddem wrth ein bodd yn clywed pa ymgeiswyr y gwnaethoch chi siarad â nhw ac a wnaethon nhw gytuno i ychwanegu eu henw at ein haddewid. E-bostiwch: [email protected].   

💡 Awgrym: Beth am drefnu cyfarfod gyda grŵp o bobl sy'n byw yn eich etholaeth sydd hefyd yn teimlo'n angerddol dros ddatrys gofal diwedd oes? Gallwch ymgyrchu’n fwy effeithiol pan fydd eraill yn cydweithio â chi, ac efallai y bydd yn teimlo’n haws i chi. 

Yn y cyfnod cyn yr etholiad, bydd ymgeiswyr yn ceisio cael cynifer o sgyrsiau ag aelodau o'r cyhoedd ag sy’n bosibl. Mae hyn yn golygu bod digon o gyfleoedd i’w holi am gynlluniau eu plaid ar gyfer dyfodol gwasanaethau gofal lliniarol a diwedd oes.   

Gallech ofyn cwestiwn mewn hustings lleol. Mae hustings yn gyfarfodydd, a all fod ar-lein, lle bydd ymgeiswyr yn trafod safbwyntiau ei gilydd, yn egluro pam dylen nhw gael eu hethol, ac yn ateb cwestiynau gan bleidleiswyr. I ddod o hyd i hustings yn eich ardal chi, gallwch chwilio ar-lein neu edrych yn eich papur lleol.   

Gall ymgeiswyr a'u cefnogwyr hefyd gnocio ar eich drws, eich ffonio, neu anfon llythyrau i chi tra byddan nhw’n canfasio am bleidleisiau. Dyma gyfle da arall i’w holi am eu cynlluniau.  

Dyma rai cwestiynau y gallech eu gofyn, naill ai mewn hustings neu ar stepen y drws:   

1.    Dylai pawb yng Nghymru gael mynediad at y gofal lliniarol a gofal diwedd oes y mae arnyn nhw ei angen, a hynny yn y lle iawn ar yr adeg iawn. Cwestiwn: Ydych chi wedi llofnodi addewid Marie Curie Cymru i ddangos eich cefnogaeth i ddatrys gwasanaethau gofal lliniarol a gofal diwedd oes yn ein hardal ni ac ar draws Cymru?

2.    Erbyn y 2040au, mae'n debygol y bydd 37,000 o bobl yng Nghymru bob blwyddyn angen gofal lliniarol a gofal diwedd oes. Cwestiwn: Os cewch chi eich ethol yn AS i gynrychioli ein hardal, beth fyddwch chi'n ei wneud i helpu i sicrhau bod y system yn gallu ymdopi â'r angen cynyddol am ofal a chymorth? 

3.    Ar hyn o bryd, mae gormod o’r rhai sy'n marw a'r rhai sydd agosaf atyn nhw’n methu â chael mynediad at ofal a chymorth 24/7. Cwestiwn: Os cewch chi eich ethol yn AS, pa gamau fyddech chi'n eu cymryd i sicrhau bod Llywodraeth nesaf Cymru yn mynd i'r afael â hyn? 

4.    Mae un o bob chwech sy’n marw yng Nghymru bob blwyddyn yn marw mewn tlodi. Cwestiwn: Fel ymgeisydd dros [enw'r blaid], pa gamau fyddwch chi'n eu cymryd i drafod hyn gydag arweinydd eich plaid? 

5.    Mae gofalwyr di-dâl yng Nghymru yn gwneud gwaith hanfodol o ran gofalu am bobl ar ddiwedd eu hoes, gan yn aml geisio cydbwyso cyfrifoldebau eraill a than bwysau emosiynol ac ariannol. Cwestiwn: Os cewch eich ethol, beth fyddwch chi'n ei wneud dros ofalwyr di-dâl yn ein hardal? 

Byddai’n ddefnyddiol iawn i Marie Curie wybod beth mae ymgeiswyr yn ei ddweud mewn ymateb i'ch cwestiynau. Felly, os gofynnwch gwestiwn mewn digwyddiad hustings neu ar stepen y drws, rhowch wybod i ni beth maen nhw'n ei ddweud trwy anfon neges i: [email protected]

💡Awgrym: Gallech osod poster yn eich ffenestr i ddal sylw ymgeiswyr (gallwch argraffu’r poster sydd yn yr adran 'Adnoddau').   

Bydd llawer o'ch ymgeiswyr AS yn defnyddio’r cyfryngau cymdeithasol hefyd, e.e. Facebook, LinkedIn, BlueSky neu X (Twitter gynt), er mwyn cyfathrebu â phleidleiswyr. Os ydych chi'n defnyddio'r cyfryngau cymdeithasol, gall fod yn ffordd wych o gael eu sylw ac o ofyn cwestiynau iddyn nhw.

Gallech ddefnyddio'r cyfryngau cymdeithasol i ddweud wrth ymgeiswyr pam mae gwella gofal diwedd oes yn eich ardal chi ac ar draws Cymru yn bwysig i chi, neu i rannu eich profiad eich hun o ofal a chymorth diwedd oes. Cofiwch fod yn gwrtais ac mor gryno ag y gallwch!   

Mae'n werth chweil cysylltu â phob ymgeisydd sy’n defnyddio’r cyfryngau cymdeithasol. Gwnewch yn siŵr eich bod yn eu tagio, a gwneud yn siŵr mai nhw yw’r person iawn! 

Os nad ydych wedi gwneud yn barod, llofnodwch ein llythyr agored at Lywodraeth nesaf Cymru i’w hannog i wneud addewid i ddatrys gofal diwedd oes. Po fwyaf o bobl sy'n yrhoi eu henw, y cryfaf yw'r neges y byddwn yn ei hanfon. 

👉 Llofnodwch y llythyr agored yma

Dyma rai o’r ffyrdd y gallwch ofyn i eraill lofnodi ein llythyr agored:    

•    Lledaenwch y gair ar y cyfryngau cymdeithasol. Os ydych chi'n defnyddio Facebook, X (Twitter gynt), LinkedIn neu unrhyw blatfform cyfryngau cymdeithasol arall, gallech rannu'r llythyr agored gyda'ch dilynwyr. Dyma enghraifft o neges y gallwch ei ddefnyddio: 

Rydw i newydd lofnodi llythyr agored Marie Curie Cymru sy’n galw ar Lywodraeth nesaf Cymru i ddatrys gofal diwedd oes, er mwyn i bawb yng Nghymru gael y cymorth y mae arnyn nhw ei angen. A wnewch chi ymuno â mi? 

•    Anfonwch neges i’ch teulu a’ch ffrindiau ar WhatsApp. Gan ddefnyddio'r un geiriad, gallech anfon neges uniongyrchol at deulu a ffrindiau ar WhatsApp. Gall rhannu’r neges hon yn eich grwpiau WhatsApp fod yn ffordd wych o gasglu llofnodion!   

•    Rhannwch y llythyr agored trwy e-bost. Gallech anfon e-bost byr at eich teulu a’ch ffrindiau i’w hannog i lofnodi. Gallech ddweud pam ei bod yn bwysig iddyn nhw rannu'r llythyr agored a pham rydych chi'n meddwl y dylai Llywodraeth nesaf Cymru drwsio gofal diwedd oes.

•    Anogwch bobl i arwyddo’n bersonol. Yn yr adran 'Adnoddau', rydym wedi creu taflenni papur sy'n cynnwys dolen i'r llythyr agored. Gallech argraffu’r rhain a'u rhoi’n uniongyrchol i bobl.

Mae ymgeiswyr yn darllen papurau newydd lleol er mwyn dysgu pa faterion sy'n effeithio ar eich cymuned. Bydd rhannu eich stori yn y cyfryngau yn tynnu eu sylw at pam mae angen gwella gofal a chymorth diwedd oes yn eich ardal chi.   
  
Bydd hefyd yn helpu i wella ymwybyddiaeth eraill sy'n byw yn eich ardal chi. Os ydyn nhw wedi cael profiad tebyg i'ch un chi, efallai y bydd hyn yn eu hannog i siarad â'u hymgeiswyr lleol am ofal diwedd oes hefyd.   
  
Mae gennym offeryn y gallwch ei ddefnyddio i ysgrifennu llythyr at eich papur lleol. 

👉 Ysgrifennwch at eich papur newydd lleol yma

Pan fyddwch yn anfon eich llythyr, gwnewch yn siŵr eich bod yn cynnwys ble rydych chi'n byw, gan y bydd arnyn nhw angen y wybodaeth hon i wybod eich bod yn byw’n lleol.   
 
Ar ôl i chi anfon eich llythyr, cofiwch edrych i weld a yw eich llythyr wedi cael ei gyhoeddi, naill ai mewn print neu ar wefan y papur. Mae newyddiadurwyr yn tueddu i fod yn brysur iawn, felly efallai y bydd angen i chi gysylltu â'r papur newydd eto i ofyn a ydyn nhw wedi ei gyhoeddi. 
 
Os yw'ch llythyr yn cael ei gyhoeddi yn y papur lleol, rhowch wybod i ni: [email protected].   

Mae rhoi poster yn eich ffenestr yn ffordd wych o ddweud wrth eraill eich bod yn ymgyrchu i wneud yn siŵr bod datrys gofal diwedd oes ar agenda Llywodraeth nesaf Cymru. 

Mae hefyd yn ffordd dda o gael sylw’r ymgeiswyr a'u cefnogwyr sy'n curo ar ddrysau wrth ganfasio am bleidleisiau. Pan welan nhw’r poster yn eich ffenestr, byddan nhw’n gwybod bod hwn yn fater pwysig i chi os y byddan nhw’n curo ar eich drws.   

Rydym wedi creu poster i chi ei argraffu, ac mae i’w gael yn yr adran 'Adnoddau'.

💡Awgrym: Gallech argraffu posteri a gofyn a gewch chi eu rhoi ar hysbysfyrddau yn eich siopau, llyfrgelloedd neu ganolfannau cymunedol lleol. Hefyd, peidiwch ag anghofio annog eraill i roi posteri yn eu ffenestri nhw hefyd!   

Mae ymgyrchu’n gweithio orau pan fydd pobl o bob rhan o'r gymuned yn dod ynghyd i alw am newid. Felly, pa bynnag weithgareddau rydych chi'n cymryd rhan ynddyn nhw, ceisiwch ddweud wrth gynifer o bobl ag y gallwch chi. 

Soniwch wrth eich teulu, eich ffrindiau neu’ch gymdogion, dywedwch wrthyn nhw pam eich bod chi'n meddwl ei bod yn bwysig bod Llywodraeth nesaf Cymru yn gwella gofal diwedd oes a gofynnwch iddyn nhw gymryd rhan hefyd!

Gwybodaeth am bleidleisio 

Os byddwch chi'n 16 oed neu'n hŷn ar 7 Mai 2026, gallwch bleidleisio yn etholiad y Senedd. Os ydych yn pleidleisio am y tro cyntaf, bwrwpleidlais.cymru yw gwefan swyddogol etholiad y Senedd ac mae’n cynnwys gwybodaeth glir a diduedd am bwy all bleidleisio, sut mae pleidleisio’n gweithio, a’r dyddiadau allweddol. Gallwch hefyd ei defnyddio i ddod o hyd i’ch etholaeth a ble i bleidleisio, gan gynnwys eich gorsaf bleidleisio.  

I bleidleisio, bydd angen i chi wneud yn siŵr eich bod wedi cofrestru. 

Sut mae pleidleisio’n gweithio 

Mae sut y byddwch chi'n pleidleisio yn etholiad y Senedd wedi newid. 

Yn yr etholiad hwn, bydd Aelodau o'r Senedd yn cael eu hethol gan ddefnyddio 'system rhestr gyfrannol gaeedig'. Mae hynny'n golygu y byddwch yn cael un bleidlais i’w rhoi i blaid wleidyddol neu ymgeisydd annibynnol (mae hyn yn wahanol i etholiadau blaenorol y Senedd, lle roeddech chi'n pleidleisio dros AS ar gyfer y rhanbarth ac ar gyfer yr etholaeth). 

Yna bydd seddi yn y Senedd yn cael eu dyrannu yn seiliedig ar y gyfran o'r bleidlais y mae pob plaid neu ymgeisydd annibynnol yn ei chael. Bydd eich etholaeth yn cael ei chynrychioli gan chwe Aelod sydd wedi cael seddi. 

Gallwch ddefnyddio bwrwpleidlais.cymru i gael gwybod:

• Ym mha etholaeth rydych chi'n byw drwy chwilio eich cod post gan ddefnyddio'r 

• Ble i bleidleisio, gan gynnwys lleoliad eich gorsaf bleidleisio

• Pa ymgeiswyr sy'n sefyll yn eich etholaeth

Os na allwch fynd i bleidleisio eich hunain 

Os ydych chi'n meddwl y gallai fod yn anodd i chi fynd i bleidleisio ar y diwrnod, gallwch gofrestru ar gyfer pleidlais trwy’r post neu bleidlais trwy ddirprwy (proxy). Mae pleidlais drwy ddirprwy yn golygu eich bod wedi rhoi caniatâd i rywun arall bleidleisio ar eich rhan. 

Rhaid i chi wneud cais am y rhain cyn yr etholiad. I ddysgu mwy, gallwch ymweld â gwefan y Comisiwn Etholiadol (a gwnewch yn siŵr eich bod wedi dewis 'Cymru' ar dop y dudalen):  

·    Am wybodaeth ynglŷn â threfnu pleidlais trwy’r post. 
·    Am wybodaeth ynglŷn â threfnu pleidlais trwy’r ddirprwy.

💡Awgrym: Wedi colli eich ID? Dim problem – yn wahanol i etholiadau seneddol y DU, does dim angen i chi ddangos ID â llun er mwyn pleidleisio yn etholiad y Senedd.

Posteri A4 i’w hargraffu

Dewis 1: yn fwy addas ar gyfer argraffwyr ansawdd uwch/lliw 

Dewis 2: yn fwy addas ar gyfer argraffwyr ansawdd is/du a gwyn 

Slipiau

Slipiau llythyr agored A4 i'w hargraffu a’u rhoi i ffrindiau a theulu

Slipiau addewid A4 i'w hargraffu a’u rhoi i ymgeiswyr AS